• An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow

  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
  • An Image Slideshow
ΕΡΕΥΝΑ Σε παγίδα χρέους και φτώχειας ένα στα τρία νοικοκυριά.

Αναδημοσίευση, 15-1-2015.

Τα εισοδήματα μειώνονται, τα χρέη και η απελπισία αυξάνονται. Περισσότερο από το ένα τρίτο του πληθυσμού βρίσκεται σε «διπλή παγίδα» φτώχειας και χρέους.

Επιμέλεια: Σοφία Χριστοφορίδου

Τρία στα δέκα νοικοκυριά εκφράζουν φόβο ότι θα χάσουν το σπίτι τους εξαιτίας των συσσωρευμένων υποχρεώσεων, ενώ ένα στα δέκα χρησιμοποιεί συστηματικά τα κοινωνικά παντοπωλεία, ενδεικτικό της σοβαρής κοινωνικής κρίσης.

Αυτό προκύπτει από τα αποτελέσματα της έρευνας «Εισόδημα- δαπάνες νοικοκυριών 2014» του Ινστιτούτου Μικρών Επιχειρήσεων της Γενικής Συνομοσπονδίας Επαγγελματιών, Βιοτεχνών, Εμπόρων Ελλάδος (ΓΣΕΒΕΕ), που έγινε σε συνεργασία με την εταιρεία MARC AE σε δείγμα 1.025 αντιπροσωπευτικών νοικοκυριών στο σύνολο της ελληνικής επικράτειας το Δεκέμβρη του 2014.

Από τις απαντήσεις των συμμετεχόντων στην έρευνα προκύπτει ότι το 93,7% των νοικοκυριών παρουσίασε σημαντική μείωση των εισοδημάτων μετά το ξέσπασμα της κρίσης, με σαφέστατη την τάση διεύρυνσης της ανισότητας. Πλέον, η σύνταξη είναι η κύρια πηγή εισοδήματος για ένα στα δύο νοικοκυριά (52%), όταν το 2012 το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 42%. Η επιχειρηματική δραστηριότητα συνεισφέρει σημαντικά μόνο στο 10,1% των νοικοκυριών, εικόνα απογοητευτική για την παραγωγική δυναμική και τις προοπτικές απασχόλησης.

Έξι στα 10 νοικοκυριά τοποθετούν την ικανότητα αξιοπρεπούς διαβίωσης σε ένα επίπεδο εισοδήματος που ανέρχεται τουλάχιστον στα 1.000 - 1.500 ευρώ το μήνα, αλλά πάνω από το 30% ζει με 833 ευρώ μηνιαίο εισόδημα (10.000 ευρώ ετησίως). Μάλιστα, το ποσοστό όσων έχουν αυτό το εισοδηματικό επίπεδο είναι υψηλότερο στις κατηγορίες νοικοκυριών με 2 και 4 μέλη. Το 35,9% των νοικοκυριών, δηλαδή πάνω από 1 εκατομμύριο νοικοκυριά έχουν στην οικογένεια τουλάχιστον ένα άτομο σε ανεργία. Από αυτό το ποσοστό μόνο το 8,9% λαμβάνει επίδομα ανεργίας, όταν σχεδόν 3 στους 4 ανέργους (74,7%) βρίσκονται σε κατάσταση μακροχρόνιας ανεργίας.

ΑΠΟ ΚΑΡΤΕΣ ΚΑΙ ΕΝΕΧΥΡΟΔΑΝΕΙΣΤΗΡΙΑ

Με αυτά τα δεδομένα, το οικογενειακό εισόδημα δεν επαρκεί για την κάλυψη των αναγκών του 46,9% του πληθυσμού, ενώ πάνω από ένας στους δύο (55%) δήλωσαν ότι χρειάστηκε να δανειστούν από συγγενείς, φίλους, ακόμα και να στραφούν σε ενεχυροδανειστήρια. Εξάλλου, σύμφωνα με την έρευνα, περίπου 400.000 νοικοκυριά αναγκάστηκαν να ρευστοποιήσουν περιουσιακά στοιχεία για να ανταποκριθούν στις τρέχουσες ανάγκες τους. Επειδή δε η πρόσβαση των νοικοκυριών σε τραπεζικό δανεισμό είναι ουσιαστικά ανύπαρκτη, πολλοί άρχισαν είτε να κάνουν αγορές με πιστωτικές κάρτες είτε να «τραβούν», για να καλύψουν τις υποχρεώσεις του νοικοκυριού του. Αυτό αποτυπώνει η αύξηση της χρήσης πιστωτικής κάρτας από το 15,8% το 2012 στο 25,4% το 2014.

ΣΥΣΣΩΡΕΥΟΝΤΑΙ ΤΑ ΧΡΕΗ

Άλλωστε, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, το σύνολο του ιδιωτικού χρέους ανέρχεται πλέον στα 180 δισ., ενώ οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το δημόσιο αγγίζουν τα 100 δισ. ευρώ. Χαρακτηριστικό είναι ότι πάνω από το 54% των νοικοκυριών (46,8% το 2013) κλήθηκε να πληρώσει περισσότερο από 500 ευρώ μόνο για φόρο ακινήτων, ποσό που αντιστοιχεί στο μηνιαίο εισόδημα κάποιων νοικοκυριών.

Συνολικά το 27,6% των νοικοκυριών έχει οφειλές προς την εφορία, εκ των οποίων μόνο ένα στα τέσσερα έχει κάνει αίτηση για υπαγωγή στις 72 - 100 δόσεις. Αντίστοιχα, ασφαλιστικές εισφορές δηλώνει ότι οφείλει το 13,2%, εκ των οποίων μόνο ένα τέταρτο έχει κάνει αίτηση υπαγωγής στις 72 - 100 δόσεις. Περισσότερα από ένα στα τρία νοικοκυριά βρίσκονται στο όριο καθυστέρησης πληρωμών προς το δημόσιο, ταμεία ΔΕΚΟ, τράπεζες, δάνεια κτλ., λόγω αδυναμίας πληρωμής. Ιδιαίτερα εκτεθειμένα στην παγίδα ιδιωτικού χρέους είναι τα πολυμελή νοικοκυριά (45,7%) και τα χαμηλότερα εισοδηματικά κλιμάκια (47,2%).

Το 38,4% του πληθυσμού έχει οικονομικές υποχρεώσεις προς τις τράπεζες και εξ αυτών σχεδόν οι τέσσερις στους δέκα έχουν προχωρήσει σε ρύθμιση των οφειλών.

ΦΟΒΟΥΝΤΑΙ ΚΑΤΑΣΧΕΣΕΙΣ

Χωρίς νομική προστασία πλέον, οι υπερχρεωμένοι ιδιοκτήτες ακινήτων αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο των πλειστηριασμών. Το 25,2% των νοικοκυριών που διαμένει σε ιδιόκτητο σπίτι έχει στεγαστικό δάνειο. Αυτό σημαίνει ότι περίπου 900.000 νοικοκυριά έχουν δανειακά βάρη στο ακίνητο που διαμένουν, εκ των οποίων περίπου 150.000 νοικοκυριά (17%) έχουν καθυστερημένες οφειλές σε μόνιμη βάση και άλλα 150.000 νοικοκυριά (16,2%) αποπληρώνουν αλλά με συχνές καθυστερήσεις. Τρία στα δέκα νοικοκυριά εκφράζουν φόβο ότι θα χάσουν το σπίτι τους εξαιτίας τόσο των συσσωρευμένων υποχρεώσεων όσο και των επιπρόσθετων επιβαρύνσεων (δανειακών, φορολογικών και άλλων).

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΑ ΤΡΟΦΙΜΑ

Λόγω της περαιτέρω συρρίκνωσης του διαθέσιμου εισοδήματος, οι περικοπές στην κατανάλωση συνεχίζονται. Πάνω από τα μισά νοικοκυριά κάνουν οικονομία στα είδη διατροφής (ένα στα δέκα μάλιστα χρησιμοποιεί συστηματικά τα κοινωνικά παντοπωλεία). Είναι χαρακτηριστικό ότι πάνω του 45% των νοικοκυριών έχει κάνει περικοπές στις δαπάνες για θέρμανση και μετακινήσεις. Το 67,8% του πληθυσμού δηλώνει ότι έχει αναγκαστεί να αγοράζει προϊόντα χαμηλότερης ποιότητας λόγω της οικονομικής κρίσης. Οξυμένο είναι το πρόβλημα στις πολυμελείς οικογένειες (άνω των 5 ατόμων το ποσοστό ανέρχεται στο 81%) και στις χαμηλές εισοδηματικά κατηγορίες (77,8%). Η μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος έχει αναγκάσει πάνω από τα τρίτα τέταρτα των νοικοκυριών να περιμένουν τις περιόδους των εκπτώσεων, προκειμένου να προμηθευτούν ακόμη και βασικά είδη.

Παρά τη μικρή αποκλιμάκωση των τιμών, λόγω της μείωσης του διαθέσιμου εισοδήματος, η εμπειρική αίσθηση του 60% των νοικοκυριών είναι ότι το τελευταίο έτος οι τιμές των αγαθών που αγοράζουν αυξήθηκαν. Τα εισοδήματα είναι τόσο οριακά, που περισσότερα από τα μισά νοικοκυριά θεωρούν ότι έστω και μία μικρή αύξηση στις τιμές θα δημιουργούσε σοβαρά προβλήματα στον οικογενειακό προγραμματισμό. Το γεγονός αυτό καθιστά απαγορευτική κάθε σκέψη για εισαγωγή ενός ενιαίου συντελεστή ΦΠΑ για όλα τα αγαθά.

Ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι τα νοικοκυριά αύξησαν την ιδιωτική τους δαπάνη για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, λόγω της αύξησης της ιδιωτικής συμμετοχής και της μείωσης της δημόσιας δαπάνης στην υγεία (στη μοναδική κατηγορία στην οποία υπήρξε θετικό ισοζύγιο δαπάνης). Το 35,4% θεωρεί ότι δεν θα μπορέσει να ανταποκριθεί στις φορολογικές υποχρεώσεις το επόμενο έτος, ενώ το 42,5% των νοικοκυριών διατηρεί αρνητικές προσδοκίες ως προς τη δυνατότητά του να καλύψει βασικές υποχρεώσεις.